YA BOGOLE LE GO IKANYA TLHOKOMELO
KGORO YA TŠWETŠOPELE YA LEAGO
TSHEPETŠO YA DIPHANELE TŠA TSHEKATSHEKO
MATSENO
Diphetolo tša Melawana ya Molao wa Thušo ya Leago wa No. ya bo 59 wa 1992, woo o yo phethagatšwago go tloga ka Disemere 2001, o kgonegiša go hlongwa ga diphanele tša tshekatsheko, tšeo maloko a tšona a tla bewago ke Molaodi Pharephare, go lekanyetša tshedimošo le go phetha bogole le go ikanya tlhokomelo ka mabaka a go šišinya go fiwa ga mphiwafela.
Go netefatša gore tshekatsheko ya bogole le go ikanya tlhokomelo di dirwa ka mokgwa woo o humanegago, wa go šomišega le wa go se senye tšhelete.
Go nolofatša kopanyo ya ditirelo tša leago le thušaleago go netefatša phethagatšo ya ditirelo yeo e kwešišegago go batho.
Go romela bakgopedi go methopo ye mengwe ya thušo, ge e le gona.
Go netefatša gore ditshekatsheko di a fetšwa le go romelwa go dikantoro tša maswanedi gore dikgopelo di yo išwa pele lebakeng la nako leo le beilwego ke Kgoro.
Go fa bakgopedi tshedimošo ya maswanedi ge ba dira kgopelo ya mphiwafela.
Maloko a phanele a tla latelela dinyakwa tša Molawana 2 (a) wa Melawana ya Molao wa Thušo ya Leago wa No. ya bo 59 wa 1992 bjalo ka ge o fetotšwe go tloga ka di 1 tša Disemere 2001. Batho bao ba latelago ba ka no bewa go ba maloko a phanele:
mohlankedi mogolo wa polokego ya leago modiredi wa tšošološo (mooki, modirelaleago, modiredi wa dikgobobalo tša mošomong, wa dikwi le wa go bona, bjbj)
Moemedi wa go tšwa go lekala la bogole goba leloko la go tsebega gabotse la setšhaba, leo e lego moruti, kgoši, mmaseterata, goba motho yoo a tsebago setšhaba le maemo a sona.
iv. Leloko lefe goba lefe la tlaleletšo, leo le ka no bago maswanedi go tiragatšo yeo e itšego leo e lego ngaka goba ngaka ya matwetwe, ngaka ya megopolo, badiredi ba tša bongaka, ngaka ya setšo, ge go balwa ba mmalwa fela.
Kgoro e tla fa thekgo ya tshepetšo yeo e tlhokegago.
Karolo ya Maloko a Phanele
Mohlankedi Mogolo wa Polokego ya Leago:
O epa dipitšo
E ba modulasetulo wa dikopano
O fa phanele methalohlahli, didirišwa, melaotshepetšo le melaotlhakwa yeo e laolago tirišo ya mphiwafela.
O nolofatša hlahlo ya maloko a phanele
O netefatša direkhoto tšeo di nepagetšego tša ditshepetšo tša ditherišano tša diphanele
O netefatša go fetšwa ka nako ga ditshekatsheko
O nolofatša dipeakanyo tša ditshepetšo tša mokgopedi, ge go ka nyakega tshedimošo ya tlaleletšo go phetha ka tshekatsheko.
O netefatša gore dikgopelo di sekasekwa ka nako. Mohlankedi o swanetše go gokagana le badirammogo ba gagwe ka kantorong ya gagwe go netefatša gore dikgopelo tša batho bao ba sekasekilwego di išitšwe pele.
A dire bjalo ka mogokaganyi gare ga maloko a phanele le Kgoro.
Ke matwetwe wa phanele wa go sekaseka bogole goba go ikanya tlhokomelo.
Yena o tla sekaseka tshedimošo le/goba go hlahloba mokgopedi, le go dira sephetho a swerwe tshedimošo ka bogole goba go ikanya tlhokomelo ga mokgopedi.
Modiredi yo o swanetše go netefatša gore difomo tša bogole le tša go ikanya tlhokomelo di tlatšwa gabotse le ka nako.
Moemedi wa lekala la bogole goba leloko la setšhaba leo le tsebago setšhaba gabotse le mabaka a sona le swanetše go netefatša gore dikgaoletšo tšeo mokgopedi a itemogelago tšona di baka bogole goba go ikanya tlhokomelo.
O swanetše go nolofatša khumanego ya phanele go setšhaba ka go fa tshedimošo ya gore batho ba ka humanwa bjang, kudukudu bo go lego bothata go ba sekaseka, bao ba dutšego ka gae goba bao ba tlhokago mphiwafela empa ba sa tsebe ka wona.
iv. Maloko a tlaleletšo e ka no ba ngaka ya setšo, ngaka, modiredi wa tša bongaka goba matwetwe wa go tšwa lekaleng lefe goba lefe.
Ngaka e a sekaseka le go dira tšhišinyo ka go palelwa ga mokgopedi go bakago bogole goba go ikanya tlhokomelo ya nakwana goba ya leruri.
Netefatša gore tshekatsheko e fetšwa ka nako.
Netefatša gore go fiwa mabaka a tšhišinyo ye itšego.
Efa tshedimošo ya gore go palelwa go ka laolwa bjang, goba go phošollwa goba go phekolwa.
Phanele e tla ba le maloko a fasefase a mararo le a mantšintši a tshelela .
Diphanele di ka no kgethwa ka mokgwa woo e sego wa bogareng, tekanyong ya setereke goba ya lefelo goba ya bogareng woo o šielanago mafelong goba diterekeng ka šetulo yeo e hlomamego goba ya go thepesela. Profense e tla phetha ka mmotlolo wa phethagatšo woo o kgontšhago le wa go ba maswanedi go maemo a gona a go swana a le tee.
GO KGETHWA GA MALOKO A PHANELE
Hlogo ya Kgoro e swanetše go dumelela go kgethwa ga maloko a phanele. Maloko a phanele a ka no kgethwa ke Hlogo ya Kgoro ka ditšhišinyo tša bakgethwa ba go tšwa mekgatlong ya setšhaba, baetapele ba setšhaba goba batho ba go ba le kgahlego.
Pakatiro ya Maloko ao a Kgethilwego
Maloko a go thwalwa ka botlalo ke kgoro a tla dira lebaka leo Hlogo ya Kgoro e tla le bonago le le maswanedi. Maloko a phanele ao a se a thwalwego ke Kgoro a ka no dira lebaka la dikgwedi tše 24 gomme ka baka leo ba ka no se kgethwe gape go feta pakatiro tše pedi tša go latelelana.
Go dumelelwa go kgethwa
Maloko a swanetše go ba le tsebo ye itšego ya bogole goba ya go ikanya tlhokomelo.
Leloko le swanetše go ba le tsebo goba le ithute ka maemo a leago-ikonomi a lefelo goba setšhaba seo se kgethelwago phanele.
Maloko a swanetše go ikemišetša go tsenela tlhahlo yeo e tšweditšwego pele ke Kgoro.
Go ganelwa boleloko bja Phanele
Batho bao ba ka se rwešwego maikarabelo a semolao a ditiro tša bona ka baka la mogopolo wa go se šome gabotse.
Batho bao ba kilego ba otlewa bohodu, boradia, bomenemene goba dikotlo tša bosenyi ntle le tša dinamelwa.
Batho bao ba ganago go tsenela tlhahlo ya maswanedi yeo e tšweditšwego pele ke Kgoro.
Dikopano
Dikopano tša diphanele di tla bitšwa ke Kgoro, gape e fe thekgo yeo e hlokegago. Mafelo a dikopano, matšatši, le gore go tla kopanwa ga kae di swanetše go phethwa, di hlomame le go botšwa mokgopedi ke Kgoro le mokgopedi a eya gona go dira kgopelo.
Go kgethwa ga maloko a mangwe
Hlogo ya Kgoro e ka no kgetha maloko a mangwe, ge maloko a leruri a se go. Selekanyo sa go kgetha maloko a mangwe se tla swana le sa go kgetha maloko a leruri.
Leloko lefe goba lefe leo le sa tsenelego dikopano tše tharo tša go latelana, goba leo le lebogago modiro le tla tlogela sekgoba, gomme go tla tlhokega gore Hlogo ya Kgoro e tlatše sekgoba seo ka bjako.
MOLAO WA MAITSHWARO
Maloko kamoka ao a kgethilwego diphaneleng a swanetše go obamela molao woo o latelago wa maitshwaro:
Maloko a swanetše go se kgethe lehlakore ge ba boledišana ka ditshekatsheko kamoka.
Maloko a swanetše go ba le sephiri ka ditherišano kamoka tša ditshekatsheko, kudukudu ka diphetho tšeo di tšerwego le gore batho bao ba sekasekwago ke bomang.
Maloko a swanetše go fihla dikopanong ka nako gomme ba dule go fihla kopano e etšwa gore dikgwebo tša phanele di kgone go fetšwa.
Maloko a swanetše go tsenela dikopano tša diphanele ba ikemišeditše.
Maloko a swanetše go tsebagatša dikgahlego tša bona ge e le gore a na le kgahlego ka go tshekatsheko yeo e itšego, ge e le gore kgahlego goba kamano e gona goba ge e le gore e ka no ba gona.
Maloko a swanetše go hlathollela Kgoro ka botlalo maemo a bona mabapi le temana ya bo 4.3.
MAIKARABELO
Mohlankedi wa polokego ya leago, mmogo le leloko le lengwe le le lengwe la phanele ba tla rwala maikarabelo a go sepetšwa gabotse ga phanele. Phanele, ka modulasetulo wa yona, e lego mohlankedi wa polokego ya leago, e tla begela Hlogo ya Polokego ya Leago ka dinako tšeo di phethilwego ke Hlogo ya Polokego ya Leago, ka kgontšhago le go šoma gabotse ga phanele. Hlogo ya Polokego ya Leago e tla hlokomela ditiro tša phanele, tatelelo ya yona ya ditlwaelo tšeo di boletšwego tša tshekatsheko le go romelwa go methopo ye mengwe, ge e le gore e gona. Ditšhišinyo kamoka tšeo di dirilwego ke phanele di swanetše go dumelelwa ke Hlogo ya Kgoro. Maloko kamoka a phanele a rwele ka botlalo maikarabelo a ditiro le ditshepetšo tša phanele go Hlogo ya Kgoro ka mohlankedi wa Polokego ya Leago le Hlogo ya Polokego ya Leago tša Kgoro.
KGOKAGANO
Ditšhišinyo kamoka le merero ya phanele di tla botšwa Hlogo ya Kgoro ke mohlankedi wa polokego ya leago yoo e lego modulasetulo wa phanele, ka Hlogo ya Polokego ya Leago. Phanele e swanetše go tsebiša motho goba bahlokomedi ba motho yoo a sekasekwago ka dipoelo tša tshekatsheko, ka Kgoro. Kgoro, ka Hlogo ya yona e swanetše go tsebiša mokgopedi ka go ngwala fase ka dipoelo tša tshekatsheko le tša kgopelo. Ge kgopelo e se e atlege, goba ge mphiwafela o filwe nakwana, mokgopedi o swanetše go fiwa mabaka, gape a tsebišwe ka tokelo ya go dira boipiletšo kgahlanong le sephetho le ditshepetšo tšeo di swanetšego go latelelwa ge go dirwa kgopelo ya boipiletšo. Kgoro, ka Hlogo ya Polokego ya Leago, e swanetše go netefatša gore mekgwa ya go tsebiša batho ka go ba gona, paka le lefelo la diphanele tša tshekatsheko e gona. Se se ka dirwa ka baphatlalatši ba ditaba, poledišano ya semmušo goba phatlalatšo ya tshedimošo ka lenaneo la dinako le matšatši, dipheislipi, diphamfolete le ka molomo dikantorong tša selete, mafelong ao diphenšene di lefšwago gona. Diposo le mafelo a mangwe ao a dutšego gabotse.
DITŠHELETE
Ditshenyegelo kamoka tša phanele di swanetše go dumelelwa ke Hlogo ya Kgoro go ya ka Molao wa Taolo ya Matlotlo a Setšhaba, Melawana ya gona le ditlwaelo tša matlotlo.
MEDIRO YA PHANELE
Tshekatsheko ya Bogole goba ya go ikanya Tlhokomelo: Motho a ka no tlhaga ka nama pele ga phanele le\goba go fa tshedimošo godimo ga fomo yeo e boletšwego, go ya ka moo go nyakegago ge go dirwa tshekatsheko. Difomo tšeo di boletšwego di tla fiwa phanele ke Kgoro. Ge go nyakega tshedimošo ye nngwe ya tlaleletšo, go tšwa go mothopo wo mongwe woo e sego mokgopedi, gore phanele e dire sephetho e tshwerwe tshedimošo, e tla humana tumelelo yeo e ngwadilwego fase ya mokgopedi, go humana tshedimošo. Ge e le gore tshedimošo ya tlaleletšo yeo e nyakegago e khethegile gomme phanele ga e na yona, phanele e swanetše go dira dipeakanyo tša maswanedi gore mokgopedi a kgone go fa tshedimošo yeo. Phanele e ka no amogela gape bohlatse bja molomo go tšwa go moadfokata legatong la motho yoo a sekasekwago, ge e le gore tshedimošo ga se e fiwe ka lengwalo goba motho ga a kgone go hlaloša gabotse mabaka a gagwe.
Go fa ditsenyo go tshepetšo ya bosetšhaba go kaonafatša go šoma ga diphanele.
Go fa ditsenyo go fetola selekanyo seo se šomišwago go sekaseka bogole goba go ikanya tlhokomelo.
Go phethagatša tlhahlo goba ditulelo tša tshedimošo ka tshekatsheko ya bogole goba ya go ikanya tlhokomelo.
Go romela batho go dinolofatši tša maphelo gore ba yo humana phekolo ya bongaka le go phela ba eya moo go botšwa ka ditšhišinyo tša phekolo.
Go fa motho yoo a sekasekwago tshedimošo ka methopo ye mengwe, ge e le gore e gona, yeo e ka thušago motho goba ba bangwe ka ditirelo tša tlaleletšo.
Go fa mokgopedi tshedimošo ya maswanedi ya gore fomo ya kgopelo e tlatšwa bjang.
Go gakolla le go hlohleletša batho go humana mekgwa ye mengwe ya go kgona go ihlokomela ge e se digole, gore ba seke ba phela ba dira kgopelo le go baka mošomo wo montši ka tshepetšong.
Kgoro ya Tšwetšopele ya Leago.
